Ωστόσο, γνωρίζουμε ότι το τραπέζι είναι ο ιδανικός χώρος για να γίνει το γεύμα. Ενώ παράλληλα, η συμμετοχή σας σε αυτό είναι μια ευκαιρία για σύνδεση και για να διδάξετε στο παιδί σας καλές διατροφικές συνήθειες!

Παρακάτω, ακολουθούν χρήσιμες συμβουλές για το πώς να κάνετε την ώρα του φαγητού πιο ευχάριστη και απολαυστική, ώστε το παιδί σας να μένει με χαρά στο τραπέζι, λίγο παραπάνω.

1. Δημιουργήστε μια σταθερή ρουτίνα γεύματος

Τα παιδιά λειτουργούν καλύτερα όταν έχουν μια προβλέψιμη ρουτίνα. Η σταθερή ώρα για κάθε γεύμα μπορεί να βοηθήσει το νήπιό σας να καταλάβει πότε είναι η ώρα να φάει και πότε να παίξει.

• Καθιερώστε συγκεκριμένες ώρες γευμάτων και προσπαθήστε να τις τηρείτε καθημερινά. Όχι με απόλυτη ακρίβεια, αλλά να υπάρχουν αποστάσεις 2,5 – 3 ώρες μεταξύ των γευμάτων.
• Ενημερώστε το παιδί λίγα λεπτά πριν το γεύμα για να προετοιμαστεί. Για παράδειγμα, μπορείτε να πείτε: “Σε πέντε λεπτά θα καθίσουμε στο τραπέζι για φαγητό.”
  ή
  “Μόλις χτυπήσει το κουδουνάκι, ερχόμαστε στο τραπέζι.”
• Αποφύγετε τα τσιμπολογήματα στα ενδιάμεσα των γευμάτων, καθώς το παιδί δε θα έχει κίνητρο να έρθει στο τραπέζι, αφού δεν θα υπάρχει πείνα

Tip: Για μεγαλύτερα παιδιά, χρησιμοποιήστε ένα οπτικό πρόγραμμα ή πίνακα με τις ώρες των γευμάτων για να βοηθήσετε το παιδί να κατανοήσει καλύτερα τη ρουτίνα. Για νήπια, μια σταθερή ακολουθία διαδικασιών, που σχετίζονται με την έναρξη του γεύματος (πλένω χέρια, φέρνω το πιάτο μου στο τραπέζι), μπορεί να βοηθήσει στη σύνδεση με το γεύμα.

2. Κάντε το γεύμα μια ευχάριστη εμπειρία

Τα παιδιά είναι πιο πιθανό να παραμείνουν στο τραπέζι αν το γεύμα είναι μια ευχάριστη και ενδιαφέρουσα εμπειρία για εκείνα. Το να ενσωματώσετε παιχνίδι και διασκέδαση στην ώρα του φαγητού, μπορεί να βοηθήσει το παιδί να παραμείνει στο τραπέζι.

• Συμπεριλάβετε το παιδί στην προετοιμασία του φαγητού. Αφήστε το να συμμετέχει σε απλές δουλειές, όπως το να πλύνει τα λαχανικά κατά το μαγείρεμα ή αργότερα, στο να φέρει το πιάτο του και να σερβιριστεί μόνο του, από τα πιάτα που θα υπάρχουν στη μέση. Αυτό θα το κάνει να νιώσει υπεύθυνο και μέρος της διαδικασίας.
• Αφήστε το παιδί να διαλέξει το πιάτο που θέλει να φάει ή να έχει λόγο στο μενού. Να διαλέξει δηλαδή μεταξύ δύο ισότιμων επιλογών (π.χ. “θέλεις βίδες ή φιογκάκια;”). Αυτό θα το βοηθήσει να αισθάνεται ότι έχει επιλογή και έλεγχο.
• Διατηρήστε μια χαρούμενη και θετική διάθεση κατά τη διάρκεια του γεύματος. Μην προσπαθείτε να πιέσετε το παιδί να φάει, καθώς η πίεση “διώχνει” το παιδί από το τραπέζι. Θα αναζητήσει να κάνει κάτι πιο ευχάριστο μακριά από την “πηγή” που του προκάλεσε δυσαρέσκεια, στην προκειμένη περίπτωση το γεύμα.
• Βάλτε το “παιχνίδι” μέσα στο πιάτο του. Οι τροφές μπορούν να γίνουν παιχνίδια! Ένα ντοματίνι κομμένο στη μέση, μπορεί να γίνει μια βαρκούλα. Η σάλτσα μια κόκκινη μπογιά και το φουντάκι από το μπρόκολο ένα πινέλο. Με λίγα λόγια, δείξτε του ότι οι τροφές μπορούν να γίνουν εξίσου ενδιαφέρουσες με ένα παιχνίδι.
• Δημιουργήστε ένα ήρεμο περιβάλλον που επικεντρώνεται στο φαγητό. Προσπαθήστε να περιορίσετε τους περισπασμούς, όπως την τηλεόραση ή τα παιχνίδια κοντά στο τραπέζι. Μια απαλή μουσική δεν θα δημιουργήσει πρόβλημα, σε αντίθεση με μία ανοιχτή τηλεόραση, ακόμα κι αν δεν “παίζει” κάποιο παιδικό πρόγραμμα.

3. Καθορίστε κανόνες και όρια

Είναι σημαντικό να υπάρχουν ξεκάθαροι κανόνες γύρω από την ώρα του γεύματος, ώστε το παιδί να ξέρει τι να περιμένει.

• Εξηγήστε στο παιδί ότι το γεύμα γίνεται πάντα στο τραπέζι. Αν θέλει να σηκωθεί, μπορεί να το κάνει, αλλά δεν μπορεί να πάρει το φαγητό εκτός τραπεζιού. Υπενθυμίστε του με ήρεμο και σταθερό τρόπο ότι πρέπει να επιστρέψει, αν θέλει να ξαναφάει.
• Δώστε έμφαση στη σημασία του να κάθονται όλοι μαζί για φαγητό ως οικογένεια. Μπορείτε να πείτε:
  “Η ώρα του φαγητού είναι για να είμαστε όλοι μαζί στο τραπέζι και να μοιραστούμε τα νέα μας.”
  και φυσικά
  “Δεν χρειάζεται να φας αν δεν θέλεις”.
• Συμπεριλάβετε μία ασφαλή τροφή για να μπορέσει να φάει, αλλά μην βγάλετε εναλλακτικές σε περίπτωση που αρνηθεί να έρθει στο τραπέζι.

Tip: Αν το παιδί συνεχίζει να φεύγει, προσπαθήστε να ορίσετε έναν συγκεκριμένο χρόνο για το γεύμα, για παράδειγμα 20-30 λεπτά. Μπορείτε να του κάνετε μια μικρή υπενθύμιση λίγο πριν τη λήξη, ώστε να έρθει πίσω στο τραπέζι για να μαζέψει το πιάτο του και να έχει άλλη μία ευκαιρία να φάει αν θέλει.

4. Διαχειριστείτε τις δυσκολίες με ηρεμία και υπομονή

Οι γονείς είναι φυσικό να νιώθουν απογοήτευση όταν το παιδί τους δεν συνεργάζεται κατά την ώρα του φαγητού. Αλλά η αντίδραση σας έχει μεγάλη σημασία στο πως θα αντιλαμβάνεται γενικά το γεύμα.

• Μην αντιδράτε με θυμό αν το παιδί φεύγει από το τραπέζι ή αρνείται να φάει. Προσπαθήστε να διατηρήσετε την ψυχραιμία σας και να θυμηθείτε ότι δεν είναι υποχρεωμένο να φάει αν δε θέλει. Κάνατε το χρέος σας ως γονιός με το να προσφέρετε ένα (ισορροπημένο) γεύμα.
• Αν δείτε ότι το παιδί σας έχει πραγματικά κουραστεί ή βαρεθεί, σκεφτείτε να λήξετε το γεύμα και να δοκιμάσετε ξανά αργότερα.
• Προσαρμόστε τις προσδοκίες σας ανάλογα με την ηλικία του παιδιού και την περίοδο που διανύει. Ένα νήπιο, για παράδειγμα, μπορεί να μην έχει την υπομονή να καθίσει για μεγάλο χρονικό διάστημα στο τραπέζι και τα 3 λεπτά να είναι ένας ρεαλιστικός χρόνος παραμονής στο τραπέζι.

5. Κλείσιμο του γεύματος με θετικό τρόπο

Η θετική ολοκλήρωση της ώρας του φαγητού μπορεί να βοηθήσει το παιδί να διατηρήσει ευχάριστες αναμνήσεις και να περιμένει το επόμενο γεύμα με χαρά.

• Ευχαριστήστε το παιδί σας για την προσπάθειά του να παραμείνει στο τραπέζι, ακόμη κι αν δεν τα πήγε τέλεια ή δεν κατάφερε να μείνει για τον προκαθορισμένο χρόνο.
• Ανταμείψτε τη θετική συμπεριφορά του (όχι το φαγητό που έφαγε) με μια ευχάριστη δραστηριότητα μετά το γεύμα, όπως ένα παιχνίδι ή μια βόλτα ή απλά να κάνετε κάτι μαζί.
• Ενισχύστε την αίσθηση της οικογενειακής σύνδεσης με ένα μικρό τελετουργικό στο τέλος του γεύματος, όπως να λέτε όλοι μαζί “ευχαριστώ για το φαγητό”.

Tip: Η συνέπεια είναι το κλειδί για τη διατήρηση θετικών συνηθειών γύρω από το τραπέζι.

Συμπέρασμα

Η ώρα του γεύματος με ένα νήπιο μπορεί να απαιτεί υπομονή, ευρηματικότητα και ευελιξία. Με καθαρούς κανόνες, θετική προσέγγιση και λίγη δημιουργικότητα, μπορείτε να βοηθήσετε το παιδί σας να μάθει να απολαμβάνει τα γεύματα μαζί σας και να δημιουργήσει υγιεινές συνήθειες που θα το συνοδεύουν για πάντα. Θυμηθείτε, ο στόχος είναι να κάνετε το φαγητό μια ευχάριστη και χαλαρή στιγμή για όλη την οικογένεια και όχι το παιδί να αδειάσει το πιάτο του!

Εάν δυσκολεύεστε να βρείτε λύσεις που ταιριάζουν στις ανάγκες του παιδιού σας ή θέλετε εξατομικευμένες συμβουλές για την ώρα του γεύματος, είμαι εδώ για να βοηθήσω! Κλείστε ένα ραντεβού μαζί μου για να συζητήσουμε πώς μπορείτε να κάνετε την ώρα του φαγητού πιο ευχάριστη και αποτελεσματική για την οικογένειά σας.

Το άρθρο <span style='font-family:Roboto slab;color:#555b6e;font-size:32px;font-weight:600;'>Πώς να κρατήσετε το παιδί στο τραπέζι</span><br><br><span style='font-family:open sans;color:#555b6e;font-size:23px;font-weight:400;'>Οδηγός για ήρεμα και ευχάριστα γεύματα</span> εμφανίστηκε πρώτα στο Mommy and Me - Early Nutrition Center.

Όλοι οι γονείς έχουμε εφαρμόσει, λιγότερο ή περισσότερο, πίεση την ώρα του φαγητού. Άλλες φορές με ήπιο τρόπο και άλλες πιο δραστικές προσπάθειες για να κάνουμε το παιδί μας να φάει. Σκοπό μας φυσικά είναι να έχει μια πιο πλήρη διατροφή και να είναι υγιές. 

Κάποιες φορές η εφαρμογή πίεσης θα γίνει ασυναίσθητα ή από συνήθεια γιατί έτσι έχουμε μάθει να λειτουργούμε. Ή ακόμα και γιατί έτσι πιστεύουμε πως πρέπει να είναι τα γεύματα! (Αυτό το τελευταίο το έχω διαπιστώσει μέσα από τις συνεδρίες. Σε πολλούς γονείς δεν περνάει καν από το μυαλό τους ότι τα γεύματα μπορούν να γίνουν με άλλο τρόπο)

Ναι, υπάρχουν φορές που “θα πιάσει” και το παιδί θα φάει εν τέλει. Κι αυτός ίσως είναι ο λόγος που αρκετοί γονείς συνεχίζουν την εφαρμογή. Όμως, η πίεση έχει μόνο προσωρινή δράση, δεν βοηθάει το παιδί να αναπτύξει μια υγιή σχέση με τις τροφές και μπορεί να ενισχύσει ακόμα περισσότερο την επιλεκτική σίτιση. 

Ας δούμε πιο αναλυτικά τι εννοούμε πίεση και γιατί θα πρέπει να την αποφύγουμε σε κάθε περίπτωση.

Ποιες είναι οι διάφορες μορφές πίεσης

Πίεση κατά τη διάρκεια του γεύματος μπορεί να εφαρμοστεί με διάφορους τρόπους. Άλλους πιο προφανείς και άλλους που δε μας περνάει από το μυαλό ότι μπορεί να υποδηλώνουν κάτι τέτοιο. 

Προφανείς μορφές πίεσης

• Με το ζόρι: το να “χώσουμε” τροφή στο στόμα του παιδιού χωρίς να το θέλει, να κρατάμε το κεφάλι ή/και τα χέρια του για να μη μας εμποδίσει
• Διαταγή: “Πρέπει να δοκιμάσεις απ’ όλα αλλιώς δε θα σηκωθείς από το τραπέζι”
• Τιμωρία: “Δε θα σε αφήσω να βγεις για παιχνίδι γιατί δεν τελείωσες το φαγητό σου”
• Δωροδοκία: “Αν φας και λίγο σαλάτα θα σου δώσω μετά να φας και γλυκό”
• Περιορισμός: “Έφαγες πολύ ψωμί δε μπορώ να σου δώσω άλλο”

Κρυφές μορφές πίεσης

Συνήθως είναι πιο δύσκολο να αντιληφθούμε ότι έχουν αρνητική επίδραση στο παιδί:

• Έπαινος: “Μπράβο που έφαγες το φαγητό σου!”
• Απόσπαση προσοχής: χρήση οθόνης προκειμένου να ταΐσουμε το παιδί τροφές που δεν τρώει ή συγκεκριμένη ποσότητα φαγητού
• Παρακαλετό: “Σε παρακαλώ δοκίμασε μόνο μια μπουκιά” 
• Διαπραγμάτευση: “Οκ, για κάθε δύο μπουκιές κρέας, μπορείς να φας μια μπουκιά μακαρόνια”
• Αισθήματα ενοχής ή ντροπής: “Άλλα παιδάκια δεν έχουν να φάνε” ή “Κοίτα τι καλά που τρώει ο αδελφός σου”
• Συνεχής υπενθυμίσεις/παρατηρήσεις σε σχέση με το φαγητό: “Ναι ωραία, τώρα δοκίμασε και τη ντομάτα” ή “Μα μόνο αυτό θα φας;”
• Κρύψιμο τροφών μέσα σε παρασκευές χωρίς να πούμε στο παιδί ότι υπάρχουν

Σίγουρα, κάποια από τα παραπάνω παραδείγματα φαίνονται αρκετά αθώα. Όμως, αυτό δεν το αποφασίζουμε εμείς. Αν έχουμε απέναντί μας ένα παιδί που φαίνεται να δυσανασχετεί την ώρα του γεύματος, μάλλον νιώθει ότι πιέζεται. Ένας εύκολος τρόπος για να καταλάβουμε αν ασκούμε πίεση είναι να αναρωτηθούμε:

“Αυτό το κάνω για να καταφέρω το παιδί μου να φάει;”

Αν ναι, τότε μάλλον είναι πίεση.

Πίεση είναι οποιαδήποτε ενέργειά μας αποσκοπεί στο να κάνουμε εμείς το παιδί να φάει μια συγκεκριμένη τροφή ή ποσότητα τροφής, χωρίς να υπάρχει εσωτερική κινητοποίηση από το ίδιο.

Γιατί πρέπει να αποφεύγουμε την εφαρμογή πίεσης στα γεύματα

Η πίεση μπορεί να θέσει το παιδί σε κατάσταση φυγής (fight or flight mode), καθώς νιώθει απειλή. Χαρακτηριστικό παράδειγμα το παιδί που αποφεύγει συστηματικά τα γεύματα ή έχει έντονες αντιδράσεις και ξεσπάσματα (tantrums). Ταυτόχρονα, όταν το παιδί αισθάνεται πίεση, αυτό οδηγεί σε έκκριση αδρεναλίνης και τελικά καταστολή της όρεξης. Εν ολίγοις όχι μόνο δεν βοηθήσαμε, αλλά τα κάναμε και χειρότερα.

Φανταστείτε να είστε καλεσμένοι σε ένα τραπέζι, με φαγητά στα οποία δεν είστε εξοικειωμένοι και οι υπόλοιποι γύρω σας να προσπαθούν να σας πείσουν να φάτε. Πιθανώς θα νιώθατε αγχωμένοι, ανήσυχοι ή ακόμα και θυμωμένοι με αυτούς που επιμένουν να δοκιμάσετε (και όλα αυτά για μία φορά, όχι με επαναλαμβανόμενη συμπεριφορά σε κάθε γεύμα). Το σίγουρο είναι ότι δεν θα έχετε και τόσο όρεξη πια να φάτε.

Η πίεση μπορεί ακόμα να οδηγήσει σε διαταραχή της σχέσης του παιδιού με εμάς και να μην υπάρχει πλέον εμπιστοσύνη προς το πρόσωπό μας. Το να μην αντιλαμβανόμαστε τα σημάδια κορεσμού του παιδιού ή να αγνοούμε συστηματικά τις ανησυχίες του σε σχέση με κάποιες τροφές, θα το κάνει να νιώσει ότι δεν το λαμβάνουμε υπόψη και δεν το σεβόμαστε. Εφαρμόζοντας όμως το διαχωρισμό της ευθύνης στα γεύματα, εξασφαλίζουμε ότι το παιδί μας θα έχει μία καλή σχέση με τη διαδικασία του γεύματος και μαζί μας, μακροπρόθεσμα.

Να αναφέρω ξανά ότι υπάρχουν περιπτώσεις όπου η εφαρμογή πίεσης να έχει κάποιο αποτέλεσμα στην αρχή, ιδιαίτερα σε πιο δεκτικά παιδιά ή παιδιά που έχουν μάθει να ευχαριστούν τους γύρω τους. Και πάλι όμως με αρνητικές συνέπειες σε βάθος χρόνου τόσο στη ψυχολογία του παιδιού όσο και σωματικά. Όπως υπάρχουν και παιδιά που αντιδρούν πιο έντονα στην εφαρμογή του ελέγχου από νωρίς και θα “κλειδώσουν” απέναντι σε οποιαδήποτε προσπάθειά μας για δοκιμή. Και κάπως έτσι, τα γεύματα θυμίζουν πλέον “πεδίο μάχης” και προκαλούν άγχος και ανησυχία όχι μόνο στα παιδιά, αλλά και σε εμάς τους ίδιους.

Έτσι, νούμερο ένα συμβουλή που δίνω σε κάθε γονιό που “παλεύει” με τη σίτιση του παιδιού του είναι το να αφαιρέσει από τα γεύματα κάθε μορφή πίεσης, είτε αυτή είναι προφανής είτε όχι.

Τι μπορούμε να κάνουμε αντί να πιέσουμε;

Θα πρέπει να καταλάβουμε ότι δεν είναι δική μας δουλειά να πείσουμε το παιδί μας να φάει οτιδήποτε. 

Ναι καλά διαβάσατε!

Δεν ανήκει στις αρμοδιότητές μας και ούτε είναι υπό τον έλεγχό μας! 

Αυτό φυσικά δε σημαίνει ότι καθόμαστε με σταυρωμένα τα χέρια και περιμένουμε από το παιδί να αρχίσει να τρώει όλα αυτά που θέλουμε. Αν και σε κάποιες περιπτώσεις είναι βασικό να ξεκινήσουμε από αυτό το βήμα.

Δική μας υποχρέωση είναι να δημιουργήσουμε τις κατάλληλες συνθήκες, ώστε το παιδί μας, όταν νιώσει το ίδιο έτοιμο, να επιχειρήσει δοκιμές και κατανάλωση τροφών, ορμώμενο από εσωτερική κινητοποίηση. Κι αυτό γίνεται εφικτό μόνο με την επιδίωξη ενός ευχάριστου κλίματος (θυμηθείτε την έκκριση αδρεναλίνης που αναφέραμε πριν) και την εφαρμογή του διαχωρισμού της ευθύνης στα γεύματα. Περισσότερα όμως σε επόμενο άρθρο.

Η εφαρμογή πίεσης σίγουρα δεν υπονοεί ότι είσαι κακός γονιός. Το παραπάνω άρθρο έχει σκοπό να σε κατατοπίσει ως προς το τι πρέπει να αποφεύγεις κατά τη διάρκεια του γεύματος και όχι να κρίνει το τι έκανες μέχρι τώρα. Έτσι κι αλλιώς, ποτέ δεν είναι αργά να αλλάξεις τον τρόπο που συμπεριφέρεσαι στα γεύματα. Κι αν βρίσκεις δύσκολη την εύρεση νέων τεχνικών, είμαι εδώ για να σε καθοδηγήσω και να σου προσφέρω τα κατάλληλα εφόδια.

Το άρθρο <span style='font-family:Roboto slab;color:#555b6e;font-size:32px;font-weight:600;'>Εφαρμογή πίεσης στα γεύματα</span><br><br><span style='font-family:open sans;color:#555b6e;font-size:23px;font-weight:400;'>Γιατί θα πρέπει να αποφύγεις την εφαρμογή πίεσης; Με ποιους τρόπους εκδηλώνεται;</span> εμφανίστηκε πρώτα στο Mommy and Me - Early Nutrition Center.