καμπύλες ανάπτυξης Αρχεία - Mommy and Me - Early Nutrition Center

“Το μωρό μου δεν τρώει” Πότε θα πρέπει να ανησυχήσω;

ΙΩΑΝΝΑ ΑΓΓΟΥΡΑΚΗ — Thu, 07 Dec 2023 10:21:33 +0000

Και ποιος γονιός δεν έχει ανησυχήσει όταν βλέπει ότι το μωρό του δεν τρώει;

Οι πρώτες σκέψεις που θα περάσουν από το μυαλό μας σε αυτές τις περιπτώσεις είναι αν αρκεί το γάλα, για να αναπτυχθεί σωστά. Ή πώς θα πάρει όλα τα θρεπτικά συστατικά που χρειάζεται.

Συνεχίστε να διαβάζετε το άρθρο, για να σας λυθεί αρχικά η απορία στην ερώτηση “γιατί δεν τρώει το μωρό μου;” και πότε θα πρέπει πραγματικά να ανησυχήσετε.

Γιατί το μωρό αρνείται να φάει

Κάθε μωρό που ξεκινάει στερεές τροφές, έχει το δικό του ρυθμό στο πως στα αντιδράσει σε αυτή τη νέα συνήθεια. Κάποια θα μπουν αρκετά δυναμικά στον κόσμο των στερεών, κάποια άλλα θα αργήσουν περισσότερο να πάρουν μπρος. Όμως, αναμένουμε ότι όλα θα φτάσουν σε ένα επίπεδο, στο οποίο θα μπορούν να σιτιστούν ικανοποιητικά με στερεές τροφές. Χωρίς αυτό να ανταποκρίνεται σε μία συγκεκριμένη ποσότητα φαγητού.

Ικανότητες

Βασική τροφή, για όλη τη βρεφική ηλικία, αποτελεί το γάλα (μητρικό ή φόρμουλα), ακόμα κι αν δεν μπορεί να καλύψει εξολοκλήρου τις ανάγκες σε όλα τα θρεπτικά συστατικά (οι οποίες να σημειώσουμε ότι δεν αλλάζουν μέσα σε μία νύχτα, μόλις το παιδί συμπληρώσει τους 6 μήνες). Ο λόγος είναι απλός: κανένα μωρό δεν μπορεί να καταναλώσει μεγάλες ποσότητες σε στερεές τροφές, αν πρώτα δεν βελτιωθούν οι ικανότητές του.

Ενώ το πιπίλισμα (θηλαστική κίνηση), που απαιτείται για να πιει το μωρό το γάλα, λειτουργεί αντανακλαστικά στο παιδί, η λήψη στερεάς τροφής και η μάσησή της αποτελεί μια εντελώς διαφορετική και απαιτητική διαδικασία. Αυτή η ικανότητα μαθαίνεται και τελειοποιείται με την επανάληψη και την εξάσκηση με όλο και πιο απαιτητικές τροφές. Επομένως, δεν είναι λογικό να περιμένουμε από ένα μωρό που μόλις ξεκίνησε φαγητό, να μπορεί να φάει μεγάλες ποσότητες τροφής.

Αντίστοιχα, δεν γίνεται να αναμένουμε από ένα παιδί που έχει μείνει πολύ καιρό στα αλεσμένα να φάει την ίδια ποσότητα σε κομμάτια, όταν τα δεύτερα απαιτούν μεγαλύτερη προσπάθεια για να καταναλωθούν. Προσοχή! Αυτό δε σημαίνει ότι πρέπει το παιδί μας να μένει στα αλεσμένα προκειμένου να τρώει περισσότερο. Η εισαγωγή των στερεών τροφών δεν εξυπηρετεί μόνο στη διατροφική πρόσληψη, αλλά αποσκοπεί και στη μετάβαση του παιδιού στο φαγητό της οικογένειας. Κι αυτό δεν πρόκειται να συμβεί αν δεν κατευθύνουμε εμείς το παιδί προς αυτή τη διαδικασία. Ενδεικτικά, να αναφέρω ότι σύμφωνα με επίσημους φορείς υγείας, δεν προτείνεται η πολτοποίηση των τροφών μετά τους 10 μήνες.

Γνωριμία

Επιπρόσθετα, η εισαγωγή στερεών τροφών αποτελεί μια περίοδο γνωριμίας. Ας μην ξεχνάμε ότι το μωρό για 6 ολόκληρους μήνες λάμβανε ως μοναδική τροφή το γάλα. Κάθε τροφή έχει άλλη γεύση και ανάλογα με τον τρόπο προετοιμασίας (μέθοδος μαγειρέματος, βαθμός πολτοποίησης κλπ.) θα έχει και άλλη υφή. Επομένως, έρχονται να προστεθούν άλλοι δύο παράγοντες που θα επιδράσουν στην αποδοχή της κάθε νέας τροφής. Και σίγουρα δεν είναι όλες οι τροφές το ίδιο ευχάριστες. Πως περιμένουμε λοιπόν, να του αρέσουν όλες οι τροφές από την πρώτη μπουκιά; Όλη αυτή η γνωριμία με τα οργανοληπτικά χαρακτηριστικά των τροφών απαιτεί χρόνο. Και αυτό σίγουρα αντικατοπτρίζεται και στην ποσότητα που θα φάει!

Περιβάλλον

Υπάρχουν και οι εξωτερικοί παράγοντες, που θα επηρεάσουν την πορεία του παιδιού με τις στερεές τροφές. Το περιβάλλον και τα ερεθίσματα που λαμβάνει.

Ένα περιβάλλον που αποσυνδέει τα παιδιά από τη διαδικασία του γεύματος, όπως η παθητική σίτιση που παρατηρείται με τη χρήση οθόνης και παιχνιδιών, ναι μεν θα αποτελέσει λύση για να φάει το παιδί κάποιες φορές, αλλά η εμπειρία μας λέει ότι αυτό δεν είναι αποτελεσματικό μακροπρόθεσμα. Το παιδί μαθαίνει να εξαρτάται πάντα από μία εξωτερική κινητοποίηση (δωροδοκία) προκειμένου να φάει. Οπότε μόλις αφαιρεθεί, σταματάει και να τρώει.

Επίσης, τα παιδιά δεν κατανοούν την αναγκαιότητα της τροφής. Όσο κι αν εσείς γνωρίζετε ότι είναι απαραίτητο να φάει για να μεγαλώσει, το ίδιο το παιδί αδυνατεί να κάνει αυτή τη σύνδεση. Ο μόνος συνδετικός κρίκος λοιπόν είστε εσείς οι γονείς. Το παιδί πρέπει να έχει ερεθίσματα ενηλίκων που τρώνε για να θελήσει να μιμηθεί τη διαδικασία. Για να λειτουργήσει βέβαια όλο αυτό σωστά, απαιτείται μια ήπια προσέγγιση. Δηλαδή το παιδί να περνάει καλά την ώρα του γεύματος και να μην φτάνει σε κατάσταση εκνευρισμού λόγω της δικής μας υπερβολικής συμπεριφοράς (θυμός, αγανάκτηση, στεναχώρια, επιμονή για κατανάλωση φαγητού).

Συμπερασματικά, το μωρό δεν θα φάει στερεές επειδή πεινάει. Γνωρίζει πολύ καλά ότι μπορεί να χορτάσει με γάλα άλλωστε. Θα φάει:

γιατί του φαίνεται ενδιαφέρον αυτό που βλέπει μπροστά του,
επειδή το κάνουν οι υπόλοιποι και
επειδή το γεύμα είναι μια ευχάριστη διαδικασία.

Άλλοι παράγοντες

Τέλος, σε όλα τα παραπάνω, έρχονται να προστεθούν και άλλοι παράγοντες που παρατηρούμε συχνά στις μικρές ηλικίες και σχετίζονται με μειωμένη όρεξη και κακή διάθεση την ώρα του γεύματος.

Η έκφυση νέων δοντιών είναι αρκετά δυσάρεστη για αρκετά μωρά και παρατηρούμε ότι είτε θα αρνηθούν τελείως το φαγητό, είτε θα προτιμήσουν διαφορετικές τροφές απ’ ότι συνήθως (π.χ. πιο μαλακές ή πιο σκληρές, πιο κρύες).

Κάθε λοίμωξη, ειδικά αν συνοδεύεται από πυρετό, ερεθισμένο λαιμό, μπούκωμα ή ακόμα και άφθες στην περιοχή του στόματος, σίγουρα θα έχει αρνητικό αντίκτυπο στη λήψη στερεών.

Η δυσκοιλιότητα, λόγω πίεσης στο στομάχι, δρα επίσης αρνητικά στην όρεξη του μωρού.

Όλες αυτές οι καταστάσεις επιδρούν προσωρινά στη σίτιση, η οποία συνήθως αποκαθίσταται μόλις διορθωθεί το εκάστοτε πρόβλημα.

Τι μπορείτε να κάνετε όταν το μωρό δεν τρώει

Να παρατηρήσετε αν οι τροφές που δίνετε είναι κατάλληλες για τις αναπτυξιακές του ικανότητες.
Να παρατηρήσετε το περιβάλλον: μήπως υπάρχουν πολλά ερεθίσματα που του αποσπάνε την προσοχή;
Να σταματήσετε να πιέζετε και να δώσετε περισσότερες ευκαιρίες για αυτόνομη σίτιση (τις περισσότερες φορές φταίει ο τρόπος και όχι τόσο αυτό που δίνετε).
Να τρώτε μαζί του!

Οκ, τα δοκίμασα όλα αυτά και πάλι δεν τρώει…

Και τώρα η στιγμή της αλήθειας. Ενδεχομένως, το μωρό δεν θα φτάσει πότε στο σημείο του να τρώει την ποσότητα που θα θέλατε εσείς. Έτσι είναι πολύ βασικό να έχετε ρεαλιστικές προσδοκίες (και η κατανάλωση 150 γραμμαρίων φαγητού σίγουρα δεν είναι μία από αυτές). Είναι φυσιολογικό σε κάποια γεύματα να μη φάει καθόλου, σε κάποια άλλα 1-2 κουταλάκια, και σε άλλα περισσότερο.

Πότε θα πρέπει πραγματικά να ανησυχήσουμε και να επέμβουμε

Υπάρχουν και οι περιπτώσεις όμως, που κάποια μωρά πραγματικά δυσκολεύονται με την κατανάλωση στερεών τροφών και σε αυτές τις περιπτώσεις είναι απαραίτητη η παρέμβασή μας όσο νωρίτερα γίνεται.

Όταν υπάρχουν μεγάλες πτώσεις στις καμπύλες ανάπτυξης (διαβάστε περισσότερα σε αυτό το άρθρο).
Όταν δεν δείχνει κανένα ενδιαφέρον για το φαγητό και κυρίως να το ακουμπήσει και να το επεξεργαστεί.
Όταν εμφανίζει έντονες αντιδράσεις στη θέα του φαγητού (αναγουλιασμα, εμετός, ξεσπάσματα).
Όταν δυσκολεύεται να κάνει τη μετάβαση σε κομμάτια τροφών, με το πέρασμα των μηνών.
Όταν παρουσιάζει αισθητηριακές δυσκολίες.

Ουσιαστικά, ακόμα κι αν το μωρό μας δεν τρώει ακόμα, το μόνο που χρειάζεται είναι να του δώσουμε χρόνο για να μάθει τη διαδικασία και να φροντίσουμε να έχουμε μια σωστή στάση την ώρα του γεύματος. Καθώς στην πραγματικότητα, είναι λίγες οι περιπτώσεις που θα υπάρχει πραγματικά πρόβλημα.

Αν θέλετε να κάνετε κι εσείς τα σωστά βήματα από την πρώτη μπουκιά, κλείστε την ατομική υπηρεσία εισαγωγής στερεών τροφών “First Bites” πατώντας εδώ.

Το άρθρο “Το μωρό μου δεν τρώει”

Πότε θα πρέπει να ανησυχήσω; εμφανίστηκε πρώτα στο Mommy and Me - Early Nutrition Center.

Βάρος και ρυθμός ανάπτυξηςΚατανοώντας τις καμπύλες ανάπτυξης του παιδιού

ΙΩΑΝΝΑ ΑΓΓΟΥΡΑΚΗ — Wed, 07 Apr 2021 15:32:23 +0000

Όλοι οι γονείς επιθυμούν για το παιδί τους να “τρώει καλά” και να είναι υγιές. Από τη μαμά που θηλάζει το νεογέννητο, σε αυτή που ξεκινάει στερεές με το μωρό της μέχρι και τους γονείς που βλέπουν ένα νήπιο με μικρότερη ή και μεγαλύτερη όρεξη από το “φυσιολογικό”. Όλες αυτές οι περιπτώσεις συνοδεύονται με το γνωστό άγχος: το παιδί μου τρώει/αναπτύσσεται σωστά; Έχει χαμηλό ή υψηλό βάρος για την ηλικία του;

Ευτυχώς, σε κάθε επίσκεψη στον παιδίατρο θα γίνουν οι απαραίτητες μετρήσεις, ώστε να αξιολογηθεί το βάρος, το ύψος και η περίμετρος κεφαλής, μετρήσεις που στοχεύουν να εντοπίσουν εάν η ανάπτυξη του παιδιού αποκλίνει από το φυσιολογικό. Για να το πούμε διαφορετικά, οι μετρήσεις αυτές είναι τα “εργαλεία” που θα μας βοηθήσουν να βρούμε αν κάτι δεν πάει καλά, αν υπάρχουν δηλαδή διατροφικές ελλείψεις ή προβλήματα υγείας ή άλλοι παράγοντες που επηρεάζουν την ανάπτυξη του παιδιού και δεν αποτελούν αυτοσκοπό. Διατροφικές ελλείψεις θα επηρεάσουν πρωτίστως το βάρος, μετά το ύψος και τελευταία την περίμετρο κεφαλής του παιδιού.

Ελάτε να δούμε μαζί πως αξιολογούμε την ανάπτυξη του παιδιού και πότε θα πρέπει να μας ανησυχήσει.

Καμπύλες ανάπτυξης

Το βασικό εργαλείο που χρησιμοποιούμε για να αξιολογήσουμε την ανάπτυξη του παιδιού μας, είναι οι καμπύλες ανάπτυξης που θα βρούμε και στο βιβλιάριο (υπάρχουν και εφαρμογές για τα κινητά φυσικά που μπορείτε να χρησιμοποιείτε εάν σας βολεύουν καλύτερα). Οι καμπύλες που χρησιμοποιούνται πλέον είναι αυτές του ΠΟΥ για τελειόμηνα, υγιή βρέφη.

Με κάθε μέτρηση του βάρους ή του ύψους που σημειώνετε στο διάγραμμα, ουσιαστικά τη συγκρίνετε με τις αντίστοιχες τιμές που εμφανίζει ένας πληθυσμός αναφοράς για την ίδια ηλικία και φύλο. Η κάθε καμπύλη αντιστοιχεί σε ένα ποσοστό (3%,15%, 50% κοκ), και σας μεταφέρει την πληροφορία σε ποια καμπύλη βρίσκετε το παιδί σας.

Τα εκατοστημόρια (από 3 έως 97) αντιπροσωπεύουν το φυσιολογικό εύρος ανάπτυξης που των παιδιών. Το 50ο εκατοστημόριο δείχνει ουσιαστικά το μέσο όρο, εδώ είναι και τα περισσότερα παιδιά. Υγιή παιδιά έρχονται σε διάφορα μεγέθη, άλλα μεγαλύτερα και άλλα μικρότερα, αφού κάθε μία από αυτές τις καμπύλες είναι φυσιολογική. Δεν είναι σωστή η 50^η , δεν είναι κάποια καλύτερη από κάποια άλλη. Κάθε παιδί έχει διαφορετικό γενετικό υπόβαθρο που θα καθορίσει το σωματότυπό του.

Πολλοί γονείς αισθάνονται ανακούφιση εάν το παιδί τους είναι στο 50^η εκατοστιαία καμπύλη, αλλά μπορεί να ανησυχήσουν αν είναι στη 97^η ή τη 3^η , ότι το παιδί τους βρίσκεται σε κίνδυνο για παχυσαρκία ή υποσιτισμό, αντίστοιχα. Αυτό με τη σειρά του αναγκάζει τους γονείς να περιορίσουν την τροφή στο παιδί τους ή να το πιέσουν να φάει περισσότερο, πράγμα που οδηγεί σε περισσότερα προβλήματα γύρω από το φαγητό, και φυσικά στο αντίθετο αποτέλεσμα από αυτό που θέλουν να πετύχουν τελικά (για να μην αναφέρω και την επίδραση στην ψυχολογία του παιδιού και στην εικόνα σώματος μακροπρόθεσμα).

Άρα πως χρησιμοποιούμε τις καμπύλες ανάπτυξης;

Μια τιμή από μόνη της δε μπορεί να μας δώσει πολλές πληροφορίες. Μπορεί να είναι στη μέση, οπουδήποτε μέσα στις καμπύλες ή και εκτός αυτών.

Αυτό που χρειάζεται είναι να δούμε το ρυθμό ανάπτυξης του παιδιού, την τάση που ακολουθεί ή πως εξελίσσεται με το πέρασμα του χρόνου. Δηλαδή, θέλουμε να δούμε ότι ακολουθεί ένα ομαλό ρυθμό ανάπτυξης, χωρίς μεγάλα σκαμπανεβάσματα. Φυσικά το πιο σύνηθες είναι να υπάρχουν μικρά σκαμπανεβάσματα που μπορούν να δικαιολογηθούν (π.χ. γαστρεντερίτιδα, ξεκίνησε να περπατάει) ή και όχι, οπότε βασικό είναι να παρατηρείτε τη γενική εικόνα του παιδιού σας.

Πρακτικά, αρχίζουμε να ανησυχούμε και κάνουμε διερεύνηση όταν το παιδί πέφτει ή ανεβαίνει 2 ή περισσότερες εκατοστιαίες καμπύλες.

Για παράδειγμα, εάν ήταν στην 50^η εκατοστιαία καμπύλη και έπεσε στην 3^η , θα πρέπει να μας θορυβήσει και να να εξετάσουμε τι μπορεί να ευθύνεται. Αντίθετα, εάν έχουμε ένα παιδί που βρίσκεται από τη γέννηση στην 3^η εκατοστιαία καμπύλη ή στην 97^η, θεωρούμε ότι είναι φυσιολογικό (πάντα σε συνδυασμό με την καμπύλη ύψους και με το σωματότυπο των γονιών).

Ωστόσο, οι καμπύλες ανάπτυξης δε μπορούν να μεταφέρουν την πληροφορία εάν το παιδί είναι υγιές ή όχι. Όπως επίσης δεν υπονοούν απαραίτητα ότι ένα παιδί είναι υπέρβαρο ή λιποβαρές. Το μόνο που κάνουν είναι σύγκριση με άλλα παιδιά ίδιας ηλικίας και φύλου. Υπάρχουν άτομα, τόσο ενήλικες όσο και παιδιά, που είναι εκτός τιμών και πάραυτα υγιή.

Φυσικά, όπως ανέφερα και παραπάνω, δεν πρέπει ποτέ να αγνοείτε ξαφνικές αλλαγές στο βάρος ή το ύψος ή σημαντικές αλλαγές που εμφανίζονται ξαφνικά μετά από χρόνια σταθερής προόδου. Αλλαγές που συνδυάζονται με συμπτώματα που υποδηλώνουν ανησυχία για την υγεία ή ακόμα σημαντική αύξηση του βάρους που δεν συνοδεύεται από αύξηση του ύψους, είναι επίσης σημαντικές.

Πως προσδιορίζουμε τη βέλτιστη υγεία και ανάπτυξη;

Σε γενικές γραμμές, το γενετικό υπόβαθρο του παιδιού θα καθορίσει ένα ρυθμό ανάπτυξης που είναι ιδανικό για το ίδιο. Τα 3 πρώτα χρόνια (και κυρίως το 1) θα δούμε πολλά μικρά σκαμπανεβάσματα.

Μια πρώτη ένδειξη για την πορεία που πρόκειται να ακολουθήσει το παιδί μας, μας δείχνει το βάρος και το ύψος γέννησης, αν και φυσικά υπάρχουν πολλοί παράγοντες που επιδρούν σε αυτό πέραν των γενετικών (διαβήτης κύησης, κάπνισμα ή χρήση ουσιών από τη μητέρα, ενδομήτρια ανάπτυξη κλπ)

Επίσης η μέθοδος σίτισης φαίνεται να οδηγεί σε κάποιες διαφοροποιήσεις στην ανάπτυξη

θηλασμός ή φόρμουλα: τα μωρά που σιτίζονται με φόρμουλα αναπτύσσονται περισσότερο από τα μωρά που θηλάζουν, μετά τους 6 μήνες,
τάισμα με κουτάλι ή blw: συνήθως τα μωρά που ακολουθούν τη μέθοδο blw φαίνεται να προστατεύονται από την εμφάνιση παχυσαρκίας, ωστόσο εάν εφαρμόζεται διαδραστικός τρόπος σίτισης δεν έχει μεγάλη σημασία η μέθοδος

Τέλος, υπάρχουν περίοδοι στασιμότητας και ραγδαίας ανάπτυξης, μετά την πάροδο των οποίων θα δούμε το παιδί να επιστρέφει και να προσαρμόζεται και πάλι στο δικό του ρυθμό ανάπτυξης

Που μπορεί να οφείλεται η μη φυσιολογική ανάπτυξη του παιδιού μου;

Μη διαδραστικός τρόπος σίτισης, από τη γέννηση μέχρι και τη νηπιακή ηλικία (μη ανταπόκριση στα σημάδια πείνας κορεσμού, σίτιση που δε βασίζεται στο διαμοιρασμό της ευθύνης), δεν βοηθάει το παιδί να “ακούει” το σώμα του με αποτέλεσμα να υποσιτίζεται ή να υπερσιτίζεται. Έτσι, λίγες ή υπερβολικές θερμίδες φυσικά και έχουν αντίκτυπο στην ανάπτυξη του παιδιού, όπως και ελλείψεις θρεπτικών συστατικών (π.χ. ψευδάργυρος, σίδηρος, ασβέστιο, βιταμίνη D)
Συνεχόμενες λοιμώξεις και χρόνιες ασθένειες, τροφικές αλλεργίες και δυσανεξίες, νόσος του Crohn, κοιλιοκάκη και γενικά παθήσεις που συνοδεύονται είτε από δυσαπορρόφηση θρεπτικών συστατικών είτε από αυξημένες ανάγκες σε θρεπτικά συστατικά.
Ενδοκρινικές διαταραχές, για παράδειγμα στις ορμόνες του θυρεοειδή ή διαβήτης.

Συνήθως, ο εντοπισμός του παράγοντα που οδηγεί σε διαταραχές στην ανάπτυξη και η διαχείριση του, αρκεί για να επιτρέψει στο παιδί να αναπτυχθεί φυσιολογικά σύμφωνα με το γενετικό δυναμικό του.

Τι γίνεται με την παχυσαρκία;

Διάγνωση παχυσαρκίας δεν γίνεται κάτω των 2 ετών. Ωστόσο, κάποιες μελέτες αναφέρουν ότι υψηλότερες τιμές του ΔΜΣ και του βάρους/ύψος, για παιδιά κάτω του έτους, σχετίζονται με παχυσαρκία αργότερα. Πρακτικά αυτό σημαίνει ότι καλό θα είναι να εξετάσουμε εάν εφαρμόζουμε τις σωστές πρακτικές σίτισης σε οποιαδήποτε ηλικία, καθώς και το πρότυπο διατροφής που ακολουθεί το παιδί μας γενικά. Φυσικά, δεν πρέπει ποτέ να υποτιμάμε την θετική επίδραση της φυσικής δραστηριότητας, ιδιαίτερα σε αυτές τις μικρές ηλικίες. Παρατεταμένη χρήση relax, καθισμάτων, καρέκλας φαγητού εκτός γευμάτων, και για νήπια και μεγαλύτερα παιδιά καθιστική ζωή, οθόνες, μειωμένες ευκαιρίες για υπαίθριες δραστηριότητες (και φυσικά μειωμένη συστηματική άσκηση λόγω covid) μπορεί να οδηγήσει σε βάρος μη αναλογικό για το ύψος του παιδιού.

Εάν σας ανησυχεί η διατροφή ή το βάρος του παιδιού σας, μπορείτε να κλείσετε ένα προσωπικό ραντεβού για να σας λυθεί κάθε απορία.

Το άρθρο Βάρος και ρυθμός ανάπτυξης

Κατανοώντας τις καμπύλες ανάπτυξης του παιδιού εμφανίστηκε πρώτα στο Mommy and Me - Early Nutrition Center.