Ωστόσο, γνωρίζουμε ότι το τραπέζι είναι ο ιδανικός χώρος για να γίνει το γεύμα. Ενώ παράλληλα, η συμμετοχή σας σε αυτό είναι μια ευκαιρία για σύνδεση και για να διδάξετε στο παιδί σας καλές διατροφικές συνήθειες!

Παρακάτω, ακολουθούν χρήσιμες συμβουλές για το πώς να κάνετε την ώρα του φαγητού πιο ευχάριστη και απολαυστική, ώστε το παιδί σας να μένει με χαρά στο τραπέζι, λίγο παραπάνω.

1. Δημιουργήστε μια σταθερή ρουτίνα γεύματος

Τα παιδιά λειτουργούν καλύτερα όταν έχουν μια προβλέψιμη ρουτίνα. Η σταθερή ώρα για κάθε γεύμα μπορεί να βοηθήσει το νήπιό σας να καταλάβει πότε είναι η ώρα να φάει και πότε να παίξει.

• Καθιερώστε συγκεκριμένες ώρες γευμάτων και προσπαθήστε να τις τηρείτε καθημερινά. Όχι με απόλυτη ακρίβεια, αλλά να υπάρχουν αποστάσεις 2,5 – 3 ώρες μεταξύ των γευμάτων.
• Ενημερώστε το παιδί λίγα λεπτά πριν το γεύμα για να προετοιμαστεί. Για παράδειγμα, μπορείτε να πείτε: “Σε πέντε λεπτά θα καθίσουμε στο τραπέζι για φαγητό.”
  ή
  “Μόλις χτυπήσει το κουδουνάκι, ερχόμαστε στο τραπέζι.”
• Αποφύγετε τα τσιμπολογήματα στα ενδιάμεσα των γευμάτων, καθώς το παιδί δε θα έχει κίνητρο να έρθει στο τραπέζι, αφού δεν θα υπάρχει πείνα

Tip: Για μεγαλύτερα παιδιά, χρησιμοποιήστε ένα οπτικό πρόγραμμα ή πίνακα με τις ώρες των γευμάτων για να βοηθήσετε το παιδί να κατανοήσει καλύτερα τη ρουτίνα. Για νήπια, μια σταθερή ακολουθία διαδικασιών, που σχετίζονται με την έναρξη του γεύματος (πλένω χέρια, φέρνω το πιάτο μου στο τραπέζι), μπορεί να βοηθήσει στη σύνδεση με το γεύμα.

2. Κάντε το γεύμα μια ευχάριστη εμπειρία

Τα παιδιά είναι πιο πιθανό να παραμείνουν στο τραπέζι αν το γεύμα είναι μια ευχάριστη και ενδιαφέρουσα εμπειρία για εκείνα. Το να ενσωματώσετε παιχνίδι και διασκέδαση στην ώρα του φαγητού, μπορεί να βοηθήσει το παιδί να παραμείνει στο τραπέζι.

• Συμπεριλάβετε το παιδί στην προετοιμασία του φαγητού. Αφήστε το να συμμετέχει σε απλές δουλειές, όπως το να πλύνει τα λαχανικά κατά το μαγείρεμα ή αργότερα, στο να φέρει το πιάτο του και να σερβιριστεί μόνο του, από τα πιάτα που θα υπάρχουν στη μέση. Αυτό θα το κάνει να νιώσει υπεύθυνο και μέρος της διαδικασίας.
• Αφήστε το παιδί να διαλέξει το πιάτο που θέλει να φάει ή να έχει λόγο στο μενού. Να διαλέξει δηλαδή μεταξύ δύο ισότιμων επιλογών (π.χ. “θέλεις βίδες ή φιογκάκια;”). Αυτό θα το βοηθήσει να αισθάνεται ότι έχει επιλογή και έλεγχο.
• Διατηρήστε μια χαρούμενη και θετική διάθεση κατά τη διάρκεια του γεύματος. Μην προσπαθείτε να πιέσετε το παιδί να φάει, καθώς η πίεση “διώχνει” το παιδί από το τραπέζι. Θα αναζητήσει να κάνει κάτι πιο ευχάριστο μακριά από την “πηγή” που του προκάλεσε δυσαρέσκεια, στην προκειμένη περίπτωση το γεύμα.
• Βάλτε το “παιχνίδι” μέσα στο πιάτο του. Οι τροφές μπορούν να γίνουν παιχνίδια! Ένα ντοματίνι κομμένο στη μέση, μπορεί να γίνει μια βαρκούλα. Η σάλτσα μια κόκκινη μπογιά και το φουντάκι από το μπρόκολο ένα πινέλο. Με λίγα λόγια, δείξτε του ότι οι τροφές μπορούν να γίνουν εξίσου ενδιαφέρουσες με ένα παιχνίδι.
• Δημιουργήστε ένα ήρεμο περιβάλλον που επικεντρώνεται στο φαγητό. Προσπαθήστε να περιορίσετε τους περισπασμούς, όπως την τηλεόραση ή τα παιχνίδια κοντά στο τραπέζι. Μια απαλή μουσική δεν θα δημιουργήσει πρόβλημα, σε αντίθεση με μία ανοιχτή τηλεόραση, ακόμα κι αν δεν “παίζει” κάποιο παιδικό πρόγραμμα.

3. Καθορίστε κανόνες και όρια

Είναι σημαντικό να υπάρχουν ξεκάθαροι κανόνες γύρω από την ώρα του γεύματος, ώστε το παιδί να ξέρει τι να περιμένει.

• Εξηγήστε στο παιδί ότι το γεύμα γίνεται πάντα στο τραπέζι. Αν θέλει να σηκωθεί, μπορεί να το κάνει, αλλά δεν μπορεί να πάρει το φαγητό εκτός τραπεζιού. Υπενθυμίστε του με ήρεμο και σταθερό τρόπο ότι πρέπει να επιστρέψει, αν θέλει να ξαναφάει.
• Δώστε έμφαση στη σημασία του να κάθονται όλοι μαζί για φαγητό ως οικογένεια. Μπορείτε να πείτε:
  “Η ώρα του φαγητού είναι για να είμαστε όλοι μαζί στο τραπέζι και να μοιραστούμε τα νέα μας.”
  και φυσικά
  “Δεν χρειάζεται να φας αν δεν θέλεις”.
• Συμπεριλάβετε μία ασφαλή τροφή για να μπορέσει να φάει, αλλά μην βγάλετε εναλλακτικές σε περίπτωση που αρνηθεί να έρθει στο τραπέζι.

Tip: Αν το παιδί συνεχίζει να φεύγει, προσπαθήστε να ορίσετε έναν συγκεκριμένο χρόνο για το γεύμα, για παράδειγμα 20-30 λεπτά. Μπορείτε να του κάνετε μια μικρή υπενθύμιση λίγο πριν τη λήξη, ώστε να έρθει πίσω στο τραπέζι για να μαζέψει το πιάτο του και να έχει άλλη μία ευκαιρία να φάει αν θέλει.

4. Διαχειριστείτε τις δυσκολίες με ηρεμία και υπομονή

Οι γονείς είναι φυσικό να νιώθουν απογοήτευση όταν το παιδί τους δεν συνεργάζεται κατά την ώρα του φαγητού. Αλλά η αντίδραση σας έχει μεγάλη σημασία στο πως θα αντιλαμβάνεται γενικά το γεύμα.

• Μην αντιδράτε με θυμό αν το παιδί φεύγει από το τραπέζι ή αρνείται να φάει. Προσπαθήστε να διατηρήσετε την ψυχραιμία σας και να θυμηθείτε ότι δεν είναι υποχρεωμένο να φάει αν δε θέλει. Κάνατε το χρέος σας ως γονιός με το να προσφέρετε ένα (ισορροπημένο) γεύμα.
• Αν δείτε ότι το παιδί σας έχει πραγματικά κουραστεί ή βαρεθεί, σκεφτείτε να λήξετε το γεύμα και να δοκιμάσετε ξανά αργότερα.
• Προσαρμόστε τις προσδοκίες σας ανάλογα με την ηλικία του παιδιού και την περίοδο που διανύει. Ένα νήπιο, για παράδειγμα, μπορεί να μην έχει την υπομονή να καθίσει για μεγάλο χρονικό διάστημα στο τραπέζι και τα 3 λεπτά να είναι ένας ρεαλιστικός χρόνος παραμονής στο τραπέζι.

5. Κλείσιμο του γεύματος με θετικό τρόπο

Η θετική ολοκλήρωση της ώρας του φαγητού μπορεί να βοηθήσει το παιδί να διατηρήσει ευχάριστες αναμνήσεις και να περιμένει το επόμενο γεύμα με χαρά.

• Ευχαριστήστε το παιδί σας για την προσπάθειά του να παραμείνει στο τραπέζι, ακόμη κι αν δεν τα πήγε τέλεια ή δεν κατάφερε να μείνει για τον προκαθορισμένο χρόνο.
• Ανταμείψτε τη θετική συμπεριφορά του (όχι το φαγητό που έφαγε) με μια ευχάριστη δραστηριότητα μετά το γεύμα, όπως ένα παιχνίδι ή μια βόλτα ή απλά να κάνετε κάτι μαζί.
• Ενισχύστε την αίσθηση της οικογενειακής σύνδεσης με ένα μικρό τελετουργικό στο τέλος του γεύματος, όπως να λέτε όλοι μαζί “ευχαριστώ για το φαγητό”.

Tip: Η συνέπεια είναι το κλειδί για τη διατήρηση θετικών συνηθειών γύρω από το τραπέζι.

Συμπέρασμα

Η ώρα του γεύματος με ένα νήπιο μπορεί να απαιτεί υπομονή, ευρηματικότητα και ευελιξία. Με καθαρούς κανόνες, θετική προσέγγιση και λίγη δημιουργικότητα, μπορείτε να βοηθήσετε το παιδί σας να μάθει να απολαμβάνει τα γεύματα μαζί σας και να δημιουργήσει υγιεινές συνήθειες που θα το συνοδεύουν για πάντα. Θυμηθείτε, ο στόχος είναι να κάνετε το φαγητό μια ευχάριστη και χαλαρή στιγμή για όλη την οικογένεια και όχι το παιδί να αδειάσει το πιάτο του!

Εάν δυσκολεύεστε να βρείτε λύσεις που ταιριάζουν στις ανάγκες του παιδιού σας ή θέλετε εξατομικευμένες συμβουλές για την ώρα του γεύματος, είμαι εδώ για να βοηθήσω! Κλείστε ένα ραντεβού μαζί μου για να συζητήσουμε πώς μπορείτε να κάνετε την ώρα του φαγητού πιο ευχάριστη και αποτελεσματική για την οικογένειά σας.

Το άρθρο <span style='font-family:Roboto slab;color:#555b6e;font-size:32px;font-weight:600;'>Πώς να κρατήσετε το παιδί στο τραπέζι</span><br><br><span style='font-family:open sans;color:#555b6e;font-size:23px;font-weight:400;'>Οδηγός για ήρεμα και ευχάριστα γεύματα</span> εμφανίστηκε πρώτα στο Mommy and Me - Early Nutrition Center.

Σε μία πρόσφατη δημοσκόπηση που έκανα στο Instagram, το 13% ανέφερε πως χρησιμοποιεί πάντα απόσπαση προσοχής κατά τη διάρκεια των γευμάτων, ενώ το 54% κάνει περιστασιακή χρήση.

Πολλοί γονείς λοιπόν χρησιμοποιούν οθόνη κατά τη διάρκεια του γεύματος. Ο λόγος; Φυσικά το να καθίσει το παιδί στο τραπέζι και να φάει χωρίς να γκρινιάζει ή να φάει περισσότερο. Μια συνήθεια που μπορεί να ξεκινήσει από την εισαγωγή των στερεών τροφών και να συνεχίσει και όσο μεγαλώνει το παιδί.

Διάβασε παρακάτω γιατί θα πρέπει να αποφύγεις την απόσπαση προσοχής στα γεύματα και τι μπορείς να κάνεις για να αλλάξεις αυτή τη συνήθεια.

Απόσπαση προσοχής: με ποιους τρόπους μπορεί να γίνει;

Πέρα από τους προφανείς τρόπους, που είναι η χρήση οθόνης (μέσω τηλεόρασης, tablet ή κινητού), η απόσπαση προσοχής μπορεί να επέλθει και από άλλα μέσα. Κάποια από αυτά γίνονται ασυναίσθητα από τους γονείς ή άλλους φροντιστές ή ακόμα μπορεί να μην αντιλαμβάνονται πως αποσπούν την προσοχή του παιδιού από το φαγητό:

• Βιντεοκλήσεις
• Διάβασμα βιβλίου
• Παιχνίδια
• Όταν υπάρχουν μεγαλύτερα παιδιά που παίζουν, κατοικίδια ή άλλα άτομα στον ίδιο χώρο που κάνουν μία άλλη εργασία
• Στην παιδική χαρά/βόλτα
• Στο αυτοκίνητο
• Στο μπαλκόνι
• οποιοδήποτε άλλο μέσο τραβήξει την προσοχή του παιδιού μακριά από το φαγητό

Η περιστασιακή χρήση οθόνης (ή άλλου μέσου) δε θα επηρεάσει τον τρόπο που τρέφεται το παιδί ή τη συμπεριφορά του στα γεύματα. Όταν όμως το παιδί συνηθίσει ότι τα γεύματα γίνονται μόνο με αυτόν τον τρόπο, τότε και το ίδιο θα το απαιτεί, προκειμένου να καθίσει στο τραπέζι και να ξεκινήσει το φαγητό. Απ’ όλα τα παραπάνω, η χρήση οθόνης είναι η πιο αποτελεσματική για να αποσπάσει την προσοχή του παιδιού σας, αλλά και η πιο δύσκολη συνήθεια για να «κοπεί».

Εννοείται πως υπάρχουν και οι δύσκολες περιπτώσεις. Η χρήση οθόνης αποτελεί μια απελπισμένη λύση για παιδιά που αρνούνται το ένα φαγητό μετά το άλλο, που έχουν tantrums κάθε φορά που πλησιάζει το γεύμα ή όταν αναρωτιέστε πως μπορούν να επιβιώσουν τρώγοντας τόσο λίγο. Όμως, όλα αυτά μπορεί να είναι σημάδι πως κάτι άλλο συμβαίνει, όπως «φτωχές» στοματικές – κινητικές δεξιότητες, δυσκολίες στην αισθητηριακή επεξεργασία, παλινδρόμηση, στρες και πολλά άλλα.

Πως η χρήση οθόνης επηρεάζει αρνητικά τη σχέση μας με το φαγητό

Όταν τρώμε μπροστά σε οθόνη, το μυαλό μας δίνει περισσότερη προσοχή σε ό,τι παρακολουθούμε παρά στην διαδικασία του φαγητού, η οποία μπαίνει σε κατάσταση «αυτόματου πιλότου» και καταλήγουμε να τρώμε παθητικά. Ακόμα κι αν εσείς οι ίδιοι δεν έχετε αυτή τη συμπεριφορά, είμαι σίγουρη πως κάποια στιγμή στο παρελθόν έχετε παρακολουθήσει ταινία στο σινεμά υπό τη συνοδεία ποπ-κορν, όπου μετά από λίγο θα παρατηρήσατε πως το κουτί άδειασε χωρίς να το καταλάβετε! Όταν το μυαλό μας βρίσκεται «αλλού», δεν μπορούμε να συνειδητοποιήσουμε ούτε τι τρώμε αλλά ούτε και τι γίνεται στο περιβάλλον γύρω μας. Το ίδιο λοιπόν ισχύει και για τα παιδιά!

Και μπορεί να πείτε:

«Και τι πειράζει, όσο βλέπω το παιδί μου να τρώει είμαι ευχαριστημένος/η»

Το πρόβλημα είναι πως όταν τα παιδιά τρώνε παθητικά:

• δεν συνειδητοποιούν τι τροφή καταναλώνουν (γεύση, υφή, μυρωδιά) σε μια ηλικία που ακόμη μαθαίνουν τις τροφές
• δεν βλέπουν τι τρώτε εσείς για να αποτελέσετε ένα διατροφικό πρότυπο
• μπορεί να καταναλώσουν μεγαλύτερη (ή κάποιες φορές και μικρότερη) ποσότητα τροφής απ’ όση χρειάζονται.

Θεωρητικά, αν το παιδί σας δυσκολεύεται να πάρει βάρος, η χρήση οθόνης μπορεί να βοηθήσει σε αυτό (διαβάστε όμως πρώτα αν όντως χρειάζεται να πάρει επιπλέον βάρος σε αυτό το άρθρο). Αξίζει να αναφέρω ωστόσο, πως για αρκετά παιδιά αποτελεί προσωρινή λύση (ναι δε θα πιάνει για πάντα!). Έτσι, σκοπός μας είναι το παιδί να φάει περισσότερο επειδή το θέλει, όχι επειδή παρασύρθηκε από το αγαπημένο του καρτούν. Δηλαδή όλο αυτό να γίνει συνειδητά.

Επιπρόσθετα, με τη χρήση οθόνης τα παιδιά χάνουν εντελώς οποιοδήποτε όφελος από την αλληλεπίδραση με άλλα μέλη της οικογένειας και το φαγητό που τρώνε. Αν εσείς τρώτε τα φασολάκια σας και το απολαμβάνετε, θα το παρατηρήσουν αυτό και μπορεί να είναι πιο δεκτικά στο να δοκιμάσουν μία μπουκιά από ένα φαγητό που είναι καινούργιο ή που δεν τους ενδιέφερε μέχρι τώρα. Τουλάχιστον τους εκθέτει σε αυτό. Εάν η τηλεόραση είναι ανοιχτή, το πιθανότερο είναι ότι δεν θα παρατηρήσουν καν τι κάνετε με το φαγητό σας. Μετά βίας θα συνειδητοποιήσουν τι κάνουν με το δικό τους φαγητό, καθώς τρώνε ασυναίσθητα άλλο ένα κράκερ ή ακόμα χειρότερα: ζητάνε από εσάς να τα ταΐσετε γιατί είναι πολύ απασχολημένα με την εκπομπή που παρακολουθούν.

Ακόμα και για εσάς που έχετε μωρό, όλα τα παραπάνω σας αφορούν! Ξέρω πως στο ξεκίνημα των στερεών τροφών πολλά μωρά δυσκολεύονται να καταναλώσουν μεγάλες ποσότητες τροφής (ή μήπως οι γονείς δυσκολεύονται να αποδεχτούν ότι αυτό είναι φυσιολογικό;). Για όλο το διάστημα που το μωρό σας μαθαίνει να τρώει, χρειάζεται όσο το δυνατόν περισσότερη θετική αλληλεπίδραση από εσάς για να μάθουν πώς να μασάνε και να διαχειρίζονται σωστά την τροφή τους. Όταν αφαιρέσουμε την οθόνη από τη ρουτίνα του γεύματος, στέλνουμε το μήνυμα ότι το φαγητό είναι σημαντικό, ότι δίνουμε στο παιδί την πλήρη προσοχή μας και απολαμβάνουμε ο ένας την παρέα του άλλου.

Πως σταματάμε τη χρήση οθόνης;

Σε πολλές περιπτώσεις το να κόψουμε την οθόνη «μαχαίρι» αποδεικνύεται πολύ αποτελεσματικό. Κάθε αλλαγή είναι δύσκολη, αλλά όσο είμαστε συνεπείς στην εφαρμογή της, το παιδί μπορεί να καταλάβει ότι δε θα γίνει κάποιο πισωγύρισμα και τελικά θα το αποδεχθεί. Φυσικά, όλο αυτό προϋποθέτει το να αλλάξετε κι εσείς τη συμπεριφορά σας γύρω από τα γεύματα. Προφανώς, κάτι τέτοιο δε θα «πιάσει» αν πιέζετε για να φάει, αν είστε πάνω από το κεφάλι του παιδιού και του κάνετε συνεχείς υπενθυμίσεις για δοκιμές ή αν παρουσιάσετε ένα γεύμα από το οποίο δεν μπορεί να φάει έστω ένα συστατικό!

Για παιδιά μεγαλύτερης ηλικίας (> 3 ετών), μπορείτε να τα προετοιμάσετε για αυτή την αλλαγή, εξηγώντας το νέο τρόπο που θα γίνονται πλέον τα γεύματα.

Αν το παιδί δεν είναι ακόμα σε θέση να έρθει στο γεύμα χωρίς τη χρήση οθόνης, μπορείτε να μειώσετε το χρόνο στην αρχή ή το τέλος του γεύματος, ξεκινώντας από 1-2 λεπτά και αυξάνοντας σταδιακά. Μόλις το παιδί καθίσει στο τραπέζι και ζητήσει οθόνη, θα επιβεβαιώσετε και θα μεταφέρετε χωρίς φωνές ή εκφράζοντας θυμό: «Ναι, περίμενε 2 λεπτά να φορτίσει και θα είναι έτοιμο μέχρι να σερβίρεις (με ό,τι θέλεις) το πιάτο σου». Το πόσο αργά ή γρήγορα προχωράει τη διαδικασία εξαρτάται από το παιδί: σταδιακή μείωση του χρόνου ώστε να υπάρχει αλλαγή, αλλά όχι τόσο απότομη που τελικά να αρνηθεί να καθίσει στο τραπέζι.

Άλλες ήπιες αλλαγές* μπορεί να είναι:

• η σίγαση της οθόνης ή να ακούει μόνο τον ήχο χωρίς να βλέπει
• το διάβασμα ενός βιβλίου
• ένα παιχνίδι

*Εννοείται πως και τα παραπάνω αποτελούν μέσα απόσπασης προσοχής και στόχος σας είναι να τα αφαιρέσετε και αυτά μελλοντικά.

Θυμηθείτε πως αφαιρώντας την απόσπαση προσοχής κάνετε ένα μεγάλο βήμα για να μπορέσει το παιδί σας να αναπτύξει μια σωστή σχέση με το φαγητό. Αν το έχετε καταφέρει ήδη, αλλά δεν ξέρετε πως να συνεχίσετε από δω και πέρα, μπορώ να σας βοηθήσω με τα επόμενα βήματα!

Το άρθρο <span style='font-family:Roboto slab;color:#555b6e;font-size:32px;font-weight:600;'>Χρήση οθόνης στα γεύματα</span><br><br><span style='font-family:open sans;color:#555b6e;font-size:23px;font-weight:400;'>Πως η χρήση οθόνης σαμποτάρει τη σχέση του παιδιού σου με το φαγητό;</span> εμφανίστηκε πρώτα στο Mommy and Me - Early Nutrition Center.

Ένα από τα βασικότερα στοιχεία της συνεδρίας για επιλεκτική διατροφή, είναι να εξηγήσω στους γονείς τον κορμό της θεραπείας, τη βάση στην οποία στηρίζονται όλες οι υπόλοιπες τεχνικές που θα χρησιμοποιήσουν.

Η δημιουργία μιας γερής και σωστής βάσης, συντελεί στην πρόληψη αλλά και τη διαχείριση της επιλεκτικής διατροφής, ενώ εξασφαλίζει ότι μεγαλώνουμε χαρούμενα παιδιά με καλή σχέση με το φαγητό, ανεξαρτήτως ποικιλίας, εφόδια που θα κουβαλάει μέχρι και την ενήλικη ζωή του.

Ένα παιδί με υγιή σχέση με φαγητό σημαίνει ότι συνδυάζει τη διαδικασία του γεύματος με κάτι θετικό. Αυξάνει την προθυμία του για ενασχόληση και δοκιμή νέων τροφών, και είναι σε θέση να αναγνωρίσει τα σημάδια πείνας και κορεσμού του, ένα πολύ σημαντικό στοιχείο αν αναλογιστούμε τα υψηλά ποσοστά παχυσαρκίας σε παιδιά και ενήλικες.

Όλα αυτά μπορεί να σας φαίνονται ουτοπικά ή μπορεί να σκέφτεστε ότι το παιδί σας δε θα φτάσει ποτέ σε αυτό το επίπεδο. Μάλιστα, αυτό που μου επικοινωνείτε τις περισσότερες φορές οι γονείς είναι:

• Άγχος για την ώρα του γεύματος
• Μάχες γύρω από το τραπέζι και κυνηγητό με το κουτάλι
• Πρακτικές όπως δωροδοκία, οθόνες, παρακαλετά προκειμένου να φάει το παιδί
• Μαγείρεμα μόνο των αγαπημένων γευμάτων
• Ένα διαρκές και ολοήμερο τσιμπολόγημα με ένα παιδί που φαίνεται να πεινάει συνεχώς αλλά τελικά να μην έχει ποτέ όρεξη κατά τη διάρκεια του γεύματος.

Μία λοιπόν είναι η προσέγγιση που μπορεί να σας βοηθήσει σε όλα τα παραπάνω, αλλά και σε οποιαδήποτε άλλη δυσκολία στο θέμα του φαγητού (που δεν οφείλεται φυσικά σε παθολογικό αίτιο)…

… ο Διαχωρισμός της Ευθύνης

Πρόκειται για μια προσέγγιση που αφορά τη σίτιση των παιδιών, αναπτύχθηκε από τη διαιτολόγο Ellyn Satter, και θεωρείται ως το gold standard στην διαχείριση της επιλεκτικής διατροφής αλλά και γενικότερα στη σίτιση κάθε παιδιού.

Αναλυτικά αυτή η προσέγγιση αναφέρει ότι:

οι γονείς είναι υπεύθυνοι για το τι τροφές θα σερβίρουν, το που και το πότε

τα παιδιά είναι υπεύθυνα για το αν και πόσο θα φάνε

Τόσο απλά αλλά και ταυτόχρονα τόσο δύσκολο για πολλούς γονείς να αποδεχθούν ότι το παιδί τους σήμερα θα φάει μόνο μία κουταλιά το μεσημέρι ή ότι αρνήθηκε να φάει κάτι που καταβρόχθισε με όρεξη την προηγούμενη ημέρα.

Ωστόσο, όσο οι γονείς ακολουθούμε σωστά το ρόλο μας, τόσο τα παιδιά ακολουθούν σωστά το δικό τους. Ή αντίθετα, όταν δεν ακολουθούμε την παραπάνω προσέγγιση, τότε αρχίζουν και δημιουργούνται προβλήματα στο τραπέζι.

Επομένως, η δουλειά του γονιού είναι να προσφέρει ισορροπημένα και θρεπτικά γεύματα, σε καθορισμένα χρονικά διαστήματα μέσα στην ημέρα και κατά βάση στο οικογενειακό τραπέζι. Σκοπός μας είναι να δημιουργήσουμε ευχάριστο κλίμα, να μεταφέρουμε καλές συνήθειες μέσω της συμπεριφοράς μας, να δείξουμε κατανόηση στις διατροφικές προτιμήσεις του παιδιού (χωρίς όμως να προσφέρουμε εναλλακτικές) και να επιτρέψουμε στο παιδί μας να καταναλώσει όσο φαγητό θέλει, ώστε να έχει ένα σώμα-βάρος που είναι εντάξει για το ίδιο*.

*Σημείωση: όσο αντιφατικό κι αν ακούγεται δεν περιορίζουμε ποσότητες φαγητού ακόμα και στα παιδιά που έχουν αυξημένο βάρος, δε θα επεκταθώ περισσότερο στο παρόν άρθρο

Εμπιστοσύνη

Ίσως το πιο δύσκολο που καλούνται να κατανοήσουν οι γονείς στη συγκεκριμένη φιλοσοφία είναι η εμπιστοσύνη που πρέπει να δείξουν προς το παιδί, ανεξαρτήτως ηλικίας (και πόσο δυσκολεύει αυτό περισσότερο όταν μιλάμε για ένα νήπιο!). Το να εμπιστευτούμε πλήρως το παιδί μας στο αν και πόσο θα φάει, είναι κρίσιμης σημασίας για να έχει αποτέλεσμα αυτή η προσέγγιση. Δείχνοντας εμπιστοσύνη, επιτρέπουμε στο μικρό μας να ακούσει τα εσωτερικά σήματα πείνας και κορεσμού, ενώ ταυτόχρονα το ενθαρρύνουμε να εξερευνήσει αυτά που τρώμε εμείς. Κάθε φορά που δημιουργούμε ένα περιβάλλον χωρίς πίεση, το παιδί μπορεί να νιώσει ασφάλεια και να «ανθίσει». Αντιθέτως, κάθε φορά που εφαρμόζουμε πίεση, μπορεί κάποιες φορές να έχει ένα προσωρινό αποτέλεσμα, αλλά πάντα μας γυρνάει μπούμερανγκ στο μέλλον.

Βέβαια, η εμπιστοσύνη είναι αμφίδρομη: τα παιδιά εμπιστεύονται την ικανότητά μας να καθοδηγούμε τη σίτιση χωρίς πίεση, γεγονός που αφαιρεί την ανάγκη να ενεργούν υπό άμυνα, να αντιδρούν, να ελέγξουν τα όρια μας και να καταλάβουν αν όλα αυτά τα εννοούμε ή αν έχουν εκείνα το «πάνω χέρι».

Πολλές φορές, όταν παρατηρούνται προβλήματα σίτισης/συμπεριφοράς στο τραπέζι, αυτό οφείλεται απλά στο μπέρδεμα των ρόλων. Ας δούμε ένα παράδειγμα:

Η μαμά Ζωή ρώτησε τη μικρή Χαρούλα τι θα ήθελε να φάνε για βραδινό. Η Χαρούλα απάντησε με όρεξη ότι θα ήθελε τοστ. Τότε η Ζωή εκνευρίστηκε γιατί η Χαρούλα ζήτησε πάλι τοστ αφού είχε φάει και το πρωί και έτσι αρνήθηκε να το προσφέρει. Η Χαρούλα άρχισε να κλαίει, να χτυπιέται και τελικά δεν κάθισε στο τραπέζι.

Σε αυτή την περίπτωση ο διαχωρισμός της ευθύνης δεν έχει εφαρμοστεί σωστά, αφού μεταφέρθηκε η ευθύνη της επιλογής του γεύματος στο παιδί. Το παιδί πάντα θα απαντήσει κάτι που του αρέσει, κάτι που ξέρει, κάτι που του ήρθε πρώτο στο μυαλό. Μην περιμένετε να σας πει ποτέ ότι θέλει να φάει φασολάκια!

Έτσι, όταν ότι τα γεύματα δεν κινούνται ομαλά, αναρωτηθείτε: κάνω σωστά τη δουλειά μου;

• Προσφέρω ένα ισορροπημένο γεύμα, λαμβάνοντας υπόψιν τις διατροφικές προτιμήσεις του παιδιού γενικά; (αντί να ανταποκριθώ στις συγκεκριμένες απαιτήσεις του για το εκάστοτε γεύμα;)
• Προσφέρω γεύματα σε καθορισμένα χρονικά διαστήματα που είναι κατάλληλα για την ηλικία του; (αντί να ανταποκριθώ στις απαιτήσεις του για συνεχές τσιμπολόγημα;)
• Επέλεξα να προσφέρω το φαγητό σε θέση που εξυπηρετεί την οικογένεια και με ασφαλή τρόπο που να μειώνει τον κίνδυνο πνιγμονής; (αντί να το αφήσω να τρέχει ενώ μασουλάει ή να αποσπάται η προσοχή του από το παιχνίδι;)

Αν απαντήσατε ναι σε όλα τα παραπάνω τότε συγχαρητήρια έχετε κάνει σωστά τη δουλειά σας! Αυτά που ακολουθούν από εδώ και πέρα είναι ευθύνη του παιδιού. Δεν είναι δική σας δουλειά να κάνετε το παιδί σας να φάει οτιδήποτε ή να φάει συγκεκριμένες ποσότητες.

Αφού φύγει το άγχος τι μένει;

Η ώρα του φαγητού δεν πρέπει ποτέ να θυμίζει πεδίο μάχης. Όταν βλέπουμε τα παιδιά να αντιδρούν στο επερχόμενο γεύμα, δεν σημαίνει ότι δεν έχουν τρόπους ή το κάνουν επίτηδες. Αυτό αντικατοπτρίζει την εσωτερική τους ανάγκη να τεστάρουν την κυριαρχία μας. Όταν είμαστε σαφείς στο ρόλο μας και αυστηροί στο να μην ενδώσουμε, δε γινόμαστε κακοί γονείς, αλλά αντίθετα τα βοηθάμε να κατανοήσουν πολύ πιο εύκολα την ικανότητά μας να τα καθοδηγούμε και θα μειωθεί σημαντικά η παραπάνω συμπεριφορά. Ταυτόχρονα, σημαίνει ότι δε θα χρησιμοποιήσουν το φαγητό για να τραβήξουν την προσοχή μας, αφού ξέρουν πλέον ότι είναι ελεύθερα να αποφασίσουν αν και πόσο θα φάνε, χωρίς εμείς να πιέσουμε.

Αν και δεν μπορώ να σας πω με σιγουριά πόσος καιρός θα χρειαστεί για να αρχίσουν να κυλάνε ομαλά τα γεύματα για το κάθε παιδί, θα σας πω ότι κατά μέσο όρο απαιτεί 2-3 εβδομάδες για να δείτε βελτίωση στη συμπεριφορά του παιδιού, αρκεί φυσικά να ακολουθήσετε σωστά την προσέγγιση αυτή.

Το άγχος φεύγει και όσο συνηθίζετε και οι ίδιοι αυτή τη διαδικασία αρχίζετε και παρατηρείτε τη χαρά που μπορεί να σας προσφέρει το να τρώτε μαζί με το παιδί σας, χωρίς να εστιάζετε στο φαγητό. Εστιάζοντας στη δημιουργία μιας σχέσης εμπιστοσύνης, θα δείτε τις στρατηγικές για την επιλεκτική διατροφή να έχουν αποτέλεσμα.

Και είμαι σίγουρη ότι διαβάζοντας όλα αυτά αναρωτιέστε:

«Αφού το παιδί μου δεν τρώει αν δεν του φτιάξω το αγαπημένο του φαγητό» ή

«Κι αν το παιδί μου δε διαλέξει ποτέ να φάει το λαχανικό από μόνο του;» ή

«Πως να εφαρμοστεί αυτό αφού το παιδί μου είναι λιποβαρές/υπέρβαρο;»

Σε όλες αυτές τις περιπτώσεις μπορεί να εφαρμοστεί ο Διαχωρισμός της Ευθύνης. Ωστόσο, αν σας προβληματίζει και πιστεύετε ότι χρειάζεστε περισσότερη και στοχευμένη καθοδήγηση, είμαι εδώ για να σας βοηθήσω να αποκτήσετε τις απαραίτητες ικανότητες για να το κάνετε σωστά και με αυτοπεποίθηση.

Το άρθρο <span style='font-family:Roboto slab;color:#555b6e;font-size:32px;font-weight:600;'>Ο Διαχωρισμός της Ευθύνης – ΔΤΕ</span><br><br><span style='font-family:open sans;color:#555b6e;font-size:23px;font-weight:400;'>Ο ρόλος του γονιού και του παιδιού στη διαδικασία του γεύματος</span> εμφανίστηκε πρώτα στο Mommy and Me - Early Nutrition Center.

Δεν είναι λίγοι οι γονείς που δυσκολεύονται να διαχειριστούν το θέμα “παππούδες και γλυκά στα παιδιά”. Συνήθως το πρόβλημα περιγράφεται ως:

• επίσκεψη στους παππούδες και σε όλα τα ντουλάπια να υπάρχουν γλυκίσματα να τα περιμένουν,
• εφαρμογή πρακτικών που δε συστήνονται πλέον, όπως «αν φας το φαγάκι σου θα σου δώσω γλυκό»
• ή ακόμα χειρότερα «δε θες να φας παιδάκι μου; έλα πάρε τη σοκολάτα»

Κάποιες φορές, οι παππούδες είναι και οι κύριοι φροντιστές των παιδιών, όπως όταν εργάζονται και οι δύο γονείς, άλλες φορές μπορεί να βρίσκονται μαζί σε εβδομαδιαία ή και πιο σπάνια συχνότητα. Αλλά, σε κάθε περίπτωση μπορεί να αισθάνεστε ότι η γνώμη σας δε μετράει, ότι δε σας σέβονται και ότι καταστρέφονται οι καλές διατροφικές συνήθειες που με τόσο κόπο προσπαθήσατε να χτίσετε.

Οπότε, τι μπορείτε να κάνετε;

Φυσικά δεν μπορώ να σας δώσω απαντήσεις που θα λύσουν τα προβλήματά σας ως δια μαγείας. Κάθε οικογένεια και κάθε κατάσταση είναι διαφορετική και το αποτέλεσμα εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις σχέσεις μεταξύ των μελών της οικογένειας.

Αρχικά όμως θα πρέπει να είμαστε λίγο προσγειωμένοι. Ας αναλογιστούμε πρώτα τη συχνότητα που μπορεί να γίνεται αυτό. Έχει μεγάλη διαφορά μία σοκολάτα που θα φαγωθεί μία φορά την εβδομάδα, από την καθημερινή κατανάλωση ζαχαρωτών για παράδειγμα.

Περίπτωση Α: όταν οι παππούδες δεν είναι υπεύθυνοι για την φροντίδα των παιδιών

Σε αυτή την περίπτωση, θα σας πω να πάρετε μια βαθιά ανάσα και να χαλαρώσετε.

Όπως ανέφερα και παραπάνω μια έξτρα δόση γλυκού την εβδομάδα δεν είναι και τόσο βλαβερή για την υγεία του παιδιού. Ή οι διακοπές στο χωριό με τον παππού και τη γιαγιά που συνοδεύονται με αυξημένη συχνότητα κατανάλωσης γλυκών, μπορεί να δημιουργήσουν ευχάριστες παιδικές αναμνήσεις, όπως φαντάζομαι ότι μπορεί να έχετε ήδη πολλοί από εσάς. Προσωπικά, ακόμα θυμάμαι τις διακοπές τα καλοκαίρια στους γονείς της μαμάς μου, που τρώγαμε καθημερινά αρκετά γλυκά…

Και επιμένω στη χαλάρωση γιατί υπό τέτοιες συνθήκες μάλλον δεν αξίζει να χαλάσουν οι στιγμές κανενός. Τα παιδιά δεν πρόκειται να σας ζητάνε κρουασάν για πρωινό επειδή απλά το έκανε η γιαγιά, εάν λειτουργείτε με συνέπεια και πρόγραμμα στο σπίτι. Θυμηθείτε ότι είναι πολύ ικανά να καταλάβουν τις διαφορές του περιβάλλοντος και το πως λειτουργεί το κάθε άτομο, όπως γίνεται και με τον παιδικό σταθμό.

Ωστόσο, αν μιλάμε για μικρές ηλικίες (κάτω των 2 ετών) ή είναι κάτι που σας δημιουργεί υπερβολικό άγχος μπορείτε να δείτε τις προτάσεις για την…

Περίπτωση Β: Όταν οι παππούδες είναι κύριοι φροντιστές των παιδιών

Πάμε στη πιο δύσκολη περίπτωση. Όταν οι γονείς σας ή τα πεθερικά σας (ακόμα και άλλοι συγγενείς ή και όχι) καλούνται να αναλάβουν πιο ενεργά τη φροντίδα του παιδιού. Εκεί, εάν παρατηρείτε ότι η κατάσταση «ξεφεύγει» εκτός των ορίων είναι λογικό (και επιβάλλεται θα έλεγα) να κάνετε μια συζήτηση. Άλλωστε, οποιοσδήποτε προσφέρεται να βοηθήσει θα πρέπει να λαμβάνει υπόψιν του τα θέλω σας στην ανατροφή του παιδιού, προκειμένου να παρέχει και ουσιαστική βοήθεια.

Φυσικά, εδώ θα πρέπει να είστε ρεαλιστές: ένα άτομο με εντελώς διαφορετική προσέγγιση δεν πρόκειται να μεταλλαχτεί ποτέ σε άτομο με το δικό σας τρόπο σκέψης με κάποιο μαγικό τρόπο, άρα θα πρέπει να είστε έτοιμοι για «εκπτώσεις» στις απαιτήσεις σας.

Θυμηθείτε επίσης ότι αναφερόμαστε σε άτομα που αγαπάνε το παιδί σας, οι προθέσεις τους είναι καλές, μεγάλωσαν υπό διαφορετικές συνθήκες ή ακόμα, δεν γνωρίζουν τι ακριβώς μπορεί να περιμένετε από τους ίδιους να κάνουν. Λόγω όλων των παραπάνω, έχει μεγάλη σημασία το πως θα το προσεγγίσετε.

Ας δούμε μερικές προτάσεις για παραγωγική συζήτηση:

• Όχι μπροστά στα παιδιά. Δε θέλετε να «μειώσετε» τους παππούδες αλλά ούτε και να παρευρίσκονται τα παιδιά σας σε μία συζήτηση που αφορά τα ίδια σε σχέση με τα γλυκά, καθώς αυτό θα μεγαλώσει ακόμα περισσότερο την αξία των γλυκών.

• Κρατήστε ουδέτερη τη συζήτηση χωρίς να κάνετε άμεση επίθεση στις πρακτικές που χρησιμοποιούν. Αποφύγετε τις κατηγορίες και προσπαθήστε να περάσετε το μήνυμα δίνοντας σαφείς οδηγίες και επεξηγήσεις. Για παράδειγμα, Αντί για: «Σταμάτα να δίνεις συνέχεια γλυκά στο παιδί» που δείχνει επίθεση και είναι πολύ γενικό, μπορείτε να γίνετε πιο συγκεκριμένοι:
  «Όταν ο Γιαννάκης τρώει γλυκό το απόγευμα, δεν προλαβαίνει να πεινάσει για το βραδινό» ή «Η Άννα έχει λίγο δυσκοιλιότητα τελευταία, οπότε επικεντρωνόμαστε περισσότερο στα φρούτα και τα λαχανικά» ή (για πιο σοβαρές περιπτώσεις) «ο γιατρός μας έδωσε συγκεκριμένες οδηγίες για τη ζάχαρη/αλλεργίες/οτιδήποτε, ορίστε το έντυπο με αυτά που μπορεί να τρώει μαζί με το τηλέφωνό του αν έχεις κάποια απορία»

• Παρέχετε πηγές για ενημέρωση, από προγράμματα υγείας (όπως εθνικό διατροφικό οδηγό) ή αυτή τη σελίδα ή οποιοδήποτε άλλο έγκυρο μέσο μπορεί να τους μεταφέρει τις αλλαγές που έχουν γίνει σχετικά με την διατροφή στην παιδική ηλικία.

• Εστιάστε στην τήρηση του προγράμματος γευμάτων και όχι αποκλειστικά στα γλυκά. Το να τους κάνετε μια μίνι εκπαίδευση γύρω από τη σημασία του προγράμματος, αφού τα γλυκά παρέχονται κατά κύριο λόγο ενδιάμεσα από αυτά, ίσως σας βοηθήσει περισσότερο:
  
  «Να δίνεις το μπισκότο μόνο την ώρα του σνακ/γεύματος και όχι ότι ώρα σου ζητήσουν»

Αν θέλετε μπορείτε να τους βοηθήσετε δίνοντας τους ένα έτοιμο πρόγραμμα με τις ώρες φαγητού και ύπνου.

• Κάντε κάποιες προτάσεις από το να προτείνετε ολική απαγόρευση. Για παράδειγμα, μπορεί κάθε Τρίτη να είναι η μέρα του γλυκού και όλες οι υπόλοιπες να είναι κάποιο γλυκό χωρίς γλυκαντικά ή συνταγές που θα έχετε δώσει εσείς.

• Προτείνετε άλλες τροφές που ξέρετε ότι αρέσουν στο παιδί. Καμιά φορά οι παππούδες μπορεί να δίνουν γλυκά για να πάρουν την ευχαρίστηση με τη χαρά του παιδιού. Με το ίδιο σκεπτικό, είναι χρήσιμο να δώσετε προτάσεις για αγαπημένες δραστηριότητες και παιχνίδια, αφού μπορεί και οι ίδιοι να μη γνωρίζουν τι άλλο να κάνουν για να ευχαριστήσουν ή να απασχολήσουν το παιδί.

• Μιλήστε τους για το πως να διαχειρίζονται με σωστό τρόπο το φαγητό, τα γλυκά και τις υπόλοιπες τροφές, όπως να μην χρησιμοποιούν τα γλυκά ως επιβράβευση και να μην πιέζουν τη ώρα του φαγητού. Τονίστε τους ότι δε σας απασχολεί η ποσότητα φαγητού που καταναλώνουν (αυτό ισχύει και για εσάς), καθώς οι παππούδες αγχώνονται ακόμα περισσότερο να κάνουν σωστά τη «δουλειά» τους και να σας παραδώσουν ένα παιδί χορτάτο και ικανοποιημένο με κάθε κόστος.

• Συνεχείς υπενθυμίσεις για το πόσο εκτιμάτε τη βοήθεια που σας προσφέρουν με το να προσέχουν τα παιδιά. Ξέρω ότι μπορεί να σας φαίνεται λίγο δύσκολο, ειδικά όταν νιώθετε ότι δε σας σέβονται, αλλά είναι σημαντική αυτή η βοήθεια και θα πρέπει να την επικροτείτε με κάθε ευκαιρία.

Εν τέλει, μπορείτε να έχετε μία εποικοδομητική συζήτηση γύρω από τις πρακτικές σίτισης των παιδιών χωρίς να γίνετε δυσάρεστοι και χωρίς να κάνετε τους παππούδες να νιώσουν άσχημα ή ακόμα καλύτερα να πετύχετε το στόχο σας και να είστε όλοι ευχαριστημένοι. Σε κάθε περίπτωση, οι χαρούμενες αναμνήσεις και οι σχέσεις με αγαπημένα πρόσωπα έχουν τεράστια σημασία για τα μικρά παιδιά.

Το άρθρο <span style='font-family:Roboto slab;color:#555b6e;font-size:32px;font-weight:600;'>Παππούδες και γλυκά στα παιδιά</span><br><br><span style='font-family:open sans;color:#555b6e;font-size:23px;font-weight:400;'>Πως να μιλήσω στους παππούδες όταν κακομαθαίνουν το παιδί μου με γλυκά και λιχουδιές;</span> εμφανίστηκε πρώτα στο Mommy and Me - Early Nutrition Center.